Filistin’de işgal planı büyüyor: Dünya ‘dur’ diyor İsrail umursamıyor

Filistin topraklarında yıl­lardır tartışma konusu olan E1 yerleşim proje­si, İsrail hükümetinin attığı son adımla yeniden uluslararası gün­demin merkezine oturdu. İsrail yönetiminin işgal altındaki Do­ğu Kudüs ile Batı Şeria arasında stratejik bir koridor oluşturma­yı amaçlayan proje kapsamında 1234 konutluk ilk ihale ilanını ya­yımlaması, başta Avrupa ülkeleri olmak üzere çok sayıda ülkenin tepkisini çekti. İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Kanada, Hollan­da ve Norveç liderleri tarafından yayımlanan ortak açıklamada, İsrail hükümetinin E1 yerleşim projesi için inşaat ihaleleri ya­yımlama kararının “kabul edile­mez” olduğu belirtildi.

Yedi ül­kenin açıklamasında E1 projesi­nin yalnızca yeni konutların inşa edilmesinden ibaret olmadığına dikkat çekildi. Projenin Batı Şeri­a’yı bölerek Filistin topraklarının bölgesel bütünlüğüne zarar ve­receği ve iki devletli çözüm ihti­malini daha da zayıflatacağı ifade edildi. Açıklamada, uluslararası toplumun İsrail’in yerleşim poli­tikasına uzun süredir karşı çıktı­ğı, bu konudaki endişelerin hem diplomatik görüşmelerde hem de kamuoyu önünde defalarca dile getirildiği hatırlatıldı. Batılı yedi ülke, İsrail hükümetine planları geri çekme ve Batı Şeria’daki yer­leşim genişlemesini sona erdir­me çağrısında bulundu.

Önceki Abd Yönetimi E1’I Durdurmuştu

Proje, Doğu Kudüs’ün doğu­sunda bulunan Maale Adumim yerleşimini Batı Kudüs’e bağ­layacak yeni bir yerleşim alanı oluşturulmasını öngörüyor. Ta­rihsel olarak Doğu Kudüs’ün par­çası kabul edilen ancak bugün Ayrım Duvarı’nın Batı Şeria ta­rafında kalan Ayzeriye çevresin­deki Filistin toprakları da proje­nin etkilediği bölgeler arasında bulunuyor. Proje kapsamında 4 binden fazla konut ve otel inşa edilmesi planlanırken, yaklaşık 12 bin dönümlük Filistin toprağı­nın 1999 yılında proje için tahsis edildiği belirtiliyor. Önceki ABD yönetimlerinin baskısı nedeniy­le proje uzun süre fiilen dondu­ruldu. Ancak İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Eylül 2025’te projeyi onaylamasıyla süreç yeniden hızlandı.

7 Ülke “Filistin’ezarar Verecek” Dedi

İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Kanada, Hollanda ve Nor­veç’in ortak açıklamasında en fazla dikkat çeken ifadelerden biri, E1 projesinin iki devletli çö­züm üzerindeki etkisine ilişkin oldu. Yedi ülke, projenin Batı Şe­ria’yı bölerek Filistin toprakları­nın bölgesel bütünlüğüne zarar vereceğini ve böylece iki devletli çözüm ihtimalini zayıflatacağını belirtti. İki devletli çözüm mode­linde İsrail ile Filistin’in yan ya­na, güvenli ve tanınmış sınırlar içerisinde var olması hedefleni­yor. Ancak Batı Şeria’daki yerle­şimlerin genişlemesi ve Doğu Ku­düs’ün statüsüne ilişkin İsrail’in attığı adımlar, bu modelin uygu­lanabilirliği konusunda yıllardır tartışma yaratıyor.

İnşaat Şirketlerine Çağrı “Teklif Vermeyin Bölgeye Girmeyin”

Ortak açıklamada yalnızca Fi­listinliler açısından ortaya çıka­bilecek sonuçlara dikkat çekil­medi. İsrail’in uluslararası konu­munun da bu politikalardan zarar görebileceği belirtildi. Açıklama­da, yerleşim planlarının yalnız­ca barıştan uzaklaşılmasına yol açmayacağı, aynı zamanda İsra­il’in uluslararası konumunu da­ha da zayıflatacağı ifade edildi.

İnşaat şirketlerinden E1 kapsa­mındaki ihalelere teklif vermeyi değerlendirmemeleri istenirken, şirketlerin uluslararası hukukun ciddi ihlallerine dahil olma ihti­mali nedeniyle hukuki ve itibari sonuçlarla karşı karşıya kalabi­leceği uyarısı yapıldı. E1 projesi­ne ilişkin tartışma, Batı Şeria’da İsrail askerleri ile yerleşimcile­rin Filistinlilere yönelik saldırı ve baskınlarının arttığı bir dönem­de yaşanıyor. Açıklamada, Ba­tı Şeria’da sivillere yönelik yer­leşimci şiddetinin eşi görülme­miş seviyelere ulaştığı ve Filistin ekonomisine ciddi kısıtlamalar uygulandığı belirtildi. Bu tablo, E1 projesinin tek başına değer­lendirilmemesi gerektiğini orta­ya koyuyor.

İsrail Ambulanslara Izin Vermedi Ölü Sayısı Arttı

Gazze’deki savaşın başlama­sından bu yana Batı Şeria’daki ge­rilim de önemli ölçüde yükseldi. Filistin makamları, bölgede dü­zenlenen askeri operasyonlar­da çok sayıda kişinin öldürüldü­ğünü, yaralandığını ve gözaltı­na alındığını bildiriyor. İsrail ise operasyonlarını güvenlik gerek­çeleriyle savundu. Filistin resmi haber ajansı WAFA’nın aktardı­ğı son olaylardan biri Cenin ken­tinde yaşandı.

Habere göre İsrail askerleri, Cenin kent merkezin­deki ana kavşak bölgesinde bu­lunan Filistinli Fethi Hazım’ın evine baskın düzenledi. Ağır ya­ralanan Hazım’ın, İsrail güçleri­nin bölgeye ambulansın ulaşma­sına izin vermemesi nedeniyle kan kaybından hayatını kaybetti­ği öne sürüldü. Filistin makamla­rı ayrıca Hazım’ın cenazesinin de İsrail askerleri tarafından alıko­nulduğunu bildirdi. Batı Şeria’nın kuzeyindeki Cenin kentinde bir başka olayda ise 14 yaşındaki Fi­listinli bir çocuk yaralandı.

Zeytin Ağaçları Yakıldı

Filistinlilerin yaşadığı bölge­lerdeki baskı yalnızca insanlara yönelik operasyonlarla sınırlı kal­madı. Filistin topraklarını gasbe­den İsraillilerin de farklı bölgeler­de saldırılar gerçekleştirdiği bil­dirildi. Filistin kaynaklarına göre El Halil’in güneyindeki Mesafir Yatta’da bulunan bir taş ocağın­daki ağır araçlar ateşe verildi. Ra­mallah’ın kuzeybatısındaki Burka köyünde ise asırlık zeytin ağaçla­rının yakıldığı bildirildi.

Albanese: “En Ahlaksız Ordu”

Birleşmiş Milletler Filistin Özel Raportörü Francesca Albanese de son gelişmeler hakkında sert açıklamalarda bulundu. Albanese, ABD merkezli X platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda İsrail ordusunu “en ahlaksız ordu” olarak niteledi. Albanese, Gazze ve Batı Şeria’da İsrail askerleri ile yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik saldırılarının devam ettiğini savundu. Batı Şeria’da su borularının kesildiğini belirten Albanese, Nablus kentine bağlı Kusra beldesinin kuşatma altında olduğunu ifade etti. Albanese ayrıca Gazze’deki yıkımın ve can kayıplarının da devam ettiğini söyledi. BM raportörü, ateşkes sonrasında İsrail’in saldırıları nedeniyle 300’ü çocuk 1200’den fazla kişinin öldüğünü ileri sürdü. İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonları, uluslararası hukuk bakımından “soykırım” suçlamalarını da beraberinde getirdi.

Polonya’dan İsrail’e Diplomatik Tepki

İsrail’in Filistin politikasına ilişkin tartışmalar sürerken, Polonya ile İsrail arasında da ayrı bir diplomatik gerilim yaşandı. Polonya, Nisan 2024’te aralarında Polonya vatandaşı Damian Sobol’un da bulunduğu 7 Dünya Merkezi Mutfağı (WCK) çalışanının öldürüldüğü saldırıya ilişkin İsrail soruşturmasının kapatılmasına tepki gösterdi. Polonya Dışişleri Bakanlığı, İsrail’in Varşova Büyükelçisini bakanlığa çağırdı.